Aspect | In de praktijk |
Toegankelijke content | Onderwijsinstellingen stellen richtlijnen en sjablonen beschikbaar waarmee docenten eenvoudig toegankelijke documenten, presentaties en video's kunnen maken. |
Digitaal toegankelijk inkopen | Onderwijsinstellingen leggen steeds meer de focus bij inkoop van nieuwe software dat digitale leermiddelen alleen worden aangeschaft wanneer leveranciers kunnen aantonen dat zij voldoen aan toegankelijkheidsrichtlijnen, zoals WCAG en de European Accessibility Act. |
Studenten als testers | Studenten met verschillende ondersteuningsbehoeften testen nieuwe digitale systemen en geven feedback voordat deze organisatiebreed worden ingevoerd. Ervaringsdeskundige studenten denken mee over mogelijkheden rondom digitaal toegankelijk leermateriaal. |
AI-richtlijnen | Steeds meer onderwijsinstellingen ontwikkelen richtlijnen voor verantwoord AI-gebruik, waarin aandacht is voor transparantie, privacy, inclusie, toegankelijkheid en gelijke kansen voor studenten. |
Digitale navigatie | Rijksuniversiteit Groningen gebruikt een navigatie-app waarmee studenten eenvoudig hun weg vinden in complexe schoolgebouwen, ook bij tijdelijke roosterwijzigingen, verbouwingen of meerdere locaties. Dit vergroot de zelfstandigheid en vermindert afhankelijkheid van anderen. |
Toegankelijkheidscontrole | Verschillende instellingen gebruiken automatische en handmatige toegankelijkheidsscans om websites, Canvas-cursussen en digitale leermaterialen structureel te verbeteren. |
Direct naar:
Inspiratie
Tips
Kansen
Praktijkvoorbeelden
Digitale toegankelijkheid
Praktijkvoorbeelden voor een inclusieve onderwijsaanpak
Digitale toegankelijkheid betekent dat alle studenten digitale systemen, leermiddelen en technologie zelfstandig en gelijkwaardig kunnen gebruiken. Vanuit het sociale model van inclusie ligt de verantwoordelijkheid bij de onderwijsinstelling om digitale drempels weg te nemen. Dat vraagt niet alleen om toegankelijke systemen en content, maar ook om een zorgvuldige en inclusieve inzet van nieuwe technologieën, zoals artificiële intelligentie (AI).
Hoe ziet inclusie er in de praktijk uit? In deze paragraaf laten we zien hoe verschillende onderwijsinstellingen hiermee aan de slag zijn gegaan. De praktijkvoorbeelden maken zichtbaar wat werkt, welke impact dit heeft op studenten en welke lessen anderen hieruit kunnen meenemen.
Direct naar:
Inspiratie
Tips
Kansen
Praktijkvoorbeelden
Digitale toegankelijkheid
Kansen voor een inclusieve onderwijsaanpak
Ontwikkelkans | Eigenaarschap | Wat is nodig? | Waarom? |
Studenten actief betrekken bij beleid en uitvoering Raakt ook aan:
|
| Betrek studenten met een ondersteuningsbehoefte vanaf het begin bij beleid, projecten, huisvesting en toegankelijkheidsvraagstukken. | Studenten zijn ervaringsdeskundigen. Hun ervaringen helpen om beleid en voorzieningen beter aan te laten sluiten op de praktijk. |
Digitale toegankelijkheid structureel borgen Raakt ook aan
|
| Pas WCAG-richtlijnen structureel toe, test software met gebruikers en neem toegankelijkheid op in inkoop- en ontwikkelprocessen. | Digitale toegankelijkheid voorkomt dat studenten worden uitgesloten van onderwijs en informatie. |
Inclusieve inzet van AI en nieuwe technologie Raakt ook aan
|
| Ontwikkel richtlijnen voor toegankelijke en inclusieve toepassing van AI en nieuwe digitale technologieën. | Nieuwe technologie biedt kansen, maar kan ook nieuwe drempels creëren als toegankelijkheid niet wordt meegenomen. |
Toegankelijk lesmateriaal als standaard Raakt ook aan
|
| Pas Universal Design for Learning (UDL) toe en ontwikkel lesmateriaal dat voor zoveel mogelijk studenten toegankelijk is. | Studenten ervaren minder drempels en kunnen beter deelnemen aan het onderwijs. |
Toegankelijke informatie en communicatie verbeteren Raakt ook aan
|
| Maak websites, systemen en informatievoorziening toegankelijk, begrijpelijk en goed vindbaar voor alle studenten. | Heldere communicatie voorkomt onzekerheid en zorgt dat studenten weten waar zij terechtkunnen. |
Duidelijke verantwoordelijkheid en organisatie Draagt bij aan
|
| Beleg toegankelijkheid structureel binnen de organisatie, wijs vaste aanspreekpunten aan en richt tijdig werkgroepen in met betrokkenheid van studenten. | Inclusie vraagt om eigenaarschap, samenwerking en continuïteit. Zonder duidelijke verantwoor-delijkheden blijven ambities vaak hangen in losse initiatieven. |
In deze paragraaf belichten we de kansen om de inclusie van studenten met een ondersteuningsbehoefte verder te versterken. We verkennen welke stappen onderwijsinstellingen kunnen zetten om de doelen van het VN-verdrag Handicap dichterbij te brengen en een toegankelijke leeromgeving voor alle studenten te realiseren. Denk hierbij aan verbeteringen in faciliteiten, processen, beleid en professionalisering van medewerkers.
Direct naar:
Inspiratie
Tips
Kansen
Praktijkvoorbeelden
Digitale toegankelijkheid
Tips voor een inclusieve onderwijsaanpak
Tip | Aanpak | Voorbeelden |
|---|---|---|
Laat studenten zelf ontdekken wat voor hen werkt. | Ga niet uit van aannames en beslis niet voor studenten welke ondersteuning of aanpassingen passend zijn. | |
Zorg voor een consistente aanpak binnen de instelling. | Werk vanuit gezamenlijke uitgangspunten en afspraken, zodat studenten binnen teams, opleidingen en ondersteunende diensten dezelfde ondersteuning ervaren. | |
Betrek studenten vanaf de start bij bouw- en verbouwprojecten. | Zo kunnen toegankelijkheidsaspecten direct worden meegenomen in het ontwerp en hoeven aanpassingen niet achteraf plaats te vinden. | |
Voer regelmatig toegankelijkheids-schouwingen uit. | Betrek hierbij studenten met een ondersteuningsbehoefte om knelpunten in gebouwen, voorzieningen en processen vanuit gebruikersperspectief in beeld te brengen. | |
Organiseer activiteiten die bewustwording vergroten. | Creëer ruimte voor gesprekken, workshops en initiatieven die bijdragen aan meer kennis en begrip van diversiteit en inclusie. | |
Ontwikkel onderwijs volgens de principes van Universal Design for Learning (UDL). | Zorg dat onderwijs en lesmateriaal vanaf de start toegankelijk zijn voor een brede groep studenten. | |
Maak gebruik van ervaringskennis. | Deel ervaringen, praktijkvoorbeelden en geleerde lessen via interne en externe platforms zodat kennis breed beschikbaar komt. | |
Stimuleer een open houding in de begeleiding van studenten. | uister naar ervaringen en behoeften van studenten en zoek samen naar passende oplossingen. | |
Werk met een structurele coördinator toegankelijkheid. | Zorg voor een duidelijk aanspreekpunt binnen de instelling dat toegankelijkheidsvraagstukken bewaakt en verbindt. | |
Zorg voor een consistente aanpak binnen de instelling. | Werk vanuit gezamenlijke uitgangspunten en afspraken, zodat studenten binnen teams, opleidingen en onderste | |
Richt introductieactiviteiten toegankelijk in. | Zorg voor duidelijke informatie, toegankelijke locaties, alternatieve programmaonderdelen en voldoende aandacht voor studenten die behoefte hebben aan rust of extra ondersteuning. | |
Stel duidelijke richtlijnen op voor digitale toegankelijkheid en sociale veiligheid. | Zorg dat verwachtingen, verantwoordelijkheden en procedures helder zijn voor studenten en medewerkers. | |
Werk samen met organisaties die expertise hebben op het gebied van toegankelijkheid. | Maak gebruik van bestaande kennis en ervaring om beleid, voorzieningen en ondersteuning verder te verbeteren. |
Wat kun je als instelling vandaag al doen? In deze paragraaf vind je praktische tips en ideeën die direct toepasbaar zijn in de onderwijspraktijk. Zo werk je op een haalbare manier aan een inclusieve leeromgeving voor alle studenten.
Digitale toegankelijkheid betekent dat digitale systemen, leeromgevingen en onderwijsmaterialen voor iedereen bruikbaar zijn. Vanuit het sociale model van inclusie worden digitale belemmeringen weggenomen, zodat iedere student zelfstandig toegang heeft tot informatie, communicatie en onderwijs.
Direct naar:
Inspiratie
Tips
Kansen
Praktijkvoorbeelden
Digitale toegankelijkheid
Inspiratie voor een inclusieve onderwijsaanpak
Op zoek naar praktische ondersteuning of nieuwe ideeën? In deze paragraaf hebben we handreikingen, infosheets, studentervaringen en andere bruikbare hulpmiddelen verzameld. Ze kunnen je helpen om inclusie verder vorm te geven binnen jouw onderwijspraktijk.
Artikel criteria toegankelijkheid webcontent WCAG
Analyse inrichting digitale toegankelijkheid in het hoger onderwijs
Handreiking Studentenparticipatie voor inclusieve onderwijsaanpak
Handreiking Digitaal toegankelijk lesgeven, hoe pak je dat aan?
Good practice Digitale toegankelijkheid uit Ierland
Good practice Aanpak digitale toegankelijkheid RUG
Deze voorbeelden zijn niet uitputtend. Bekijk ook de andere:
Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
Voorbeelden
Verantwoord gebruik van AI en inclusieve AI-ontwikkeling
Bij de ontwikkeling en inzet van AI-toepassingen wordt expliciet aandacht besteed aan inclusie, toegankelijkheid en het voorkomen van vooroordelen in algoritmen en datasets.Ondersteuning bij toegankelijk lesmateriaal
Een docent is wekelijks een halve dag beschikbaar om collega's te ondersteunen bij het toegankelijk maken van lesmateriaal.Braille-aanduidingen voor betere oriëntatie
Lokalen zijn voorzien van braillestickers, waardoor studenten met een visuele beperking zich zelfstandiger kunnen oriënteren binnen het gebouw.Werkgroep toegankelijkheid met studentenparticipatie
Studenten denken actief mee in een werkgroep toegankelijkheid en leveren input op beleid, voorzieningen en verbeteringen binnen de onderwijsinstelling.Ondersteuning bij urgente huisvestingsvragen
Voor studenten die door bijzondere omstandigheden dringend woonruimte nodig hebben, zijn er regelingen.
Best practice
...
Hoe ziet inclusie er in de praktijk uit? In deze paragraaf laten we zien hoe verschillende onderwijsinstellingen hiermee aan de slag zijn gegaan. De praktijkvoorbeelden maken zichtbaar wat werkt, welke impact dit heeft op studenten en welke lessen anderen hieruit kunnen meenemen.
To do's
Tips
Inspiratie
Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
Voorbeelden
In deze paragraaf beschrijven we de acties van de onderwijsinstellingen die worden opgepakt om de inclusie van studenten met een ondersteuningsbehoefte te verbeteren. We identificeren de stappen die we samen moeten zetten om te voldoen aan de verplichtingen van het VN-verdrag handicap en de toegang voor alle studenten te waarborgen. Dit omvat zowel structurele veranderingen, zoals het aanpassen van faciliteiten en processen, als het ontwikkelen van beleid en het bieden van trainingen.
Tips
Inspiratie
To do's
Activiteit
...
Activiteit
...
Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
Voorbeelden
Wat kun je als instelling vandaag al doen? In deze paragraaf vind je praktische tips en ideeën die direct toepasbaar zijn in de onderwijspraktijk. Zo werk je op een haalbare manier aan een inclusieve leeromgeving voor alle studenten.
Tips
Inspiratie
Tip 2
...
Tip 1
...
To do's
Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
Artikel criteria toegankelijkheid webcontent WCAG
Analyse inrichting digitale toegankelijkheid in het hoger onderwijs
Handreiking Studentenparticipatie voor inclusieve onderwijsaanpak
Handreiking Digitaal toegankelijk lesgeven, hoe pak je dat aan?
Good practice Digitale toegankelijkheid uit Ierland
Good practice Aanpak digitale toegankelijkheid RUG
Deze voorbeelden zijn niet uitputtend. Bekijk ook de andere:
Tips
Op zoek naar praktische ondersteuning of nieuwe ideeën? In deze paragraaf hebben we handreikingen, infosheets, studentervaringen en andere bruikbare hulpmiddelen verzameld. Ze kunnen je helpen om inclusie verder vorm te geven binnen jouw onderwijspraktijk.
To do's
Voorbeelden