Aspect

In de praktijk

Keuzevrijheid

Studenten kunnen binnen duidelijke leeruitkomsten kiezen uit verschillende leeractiviteiten, werkvormen, volgordes of leerroutes die aansluiten bij hun talenten, leerstijl en ondersteuningsbehoeften.

Keuzeruimte

Een deel van het curriculum bestaat uit vrije keuzeruimte, waarin studenten eigen accenten kunnen leggen of vakken kiezen die aansluiten bij hun interesses en ambities.

Universal Design for Learning

Opleidingen passen de principes van Universal Design for Learning (UDL) toe, zodat onderwijs vanaf het ontwerp toegankelijk is voor een brede groep studenten en minder individuele aanpassingen nodig zijn.

Flexibele werkvormen

Studenten krijgen meerdere mogelijkheden om instructies te volgen, informatie te verwerken en aan leerdoelen te werken, bijvoorbeeld via online, hybride en fysieke leeractiviteiten.

Studiecoaching

De rol van docenten verschuift van kennisoverdrager naar coach, waarbij studenten worden begeleid bij het maken van passende keuzes binnen hun leerroute.

Flexibel studietempo

Onderwijsprogramma's bieden ruimte voor verschillende studietempo's of alternatieve planningen wanneer dat bijdraagt aan studiesucces.

Onderwijsbasis versterken

Versterken van de basis van het onderwijs met duidelijke instructies, overzichtelijke roosters, prikkelarme leeromgevingen en samenwerking tussen passend onderwijs en onderwijskundige ondersteuning.

Studentenparticipatie

Ontwikkeling van een inclusieve onderwijsvisie waarin UDL, studentenparticipatie en benadering vanuit het sociale model centraal staan.

Professionalisering

Onderwijsinstellingen investeren in professionalisering rondom UDL, onder meer via BKO- en BDB-trajecten en interne leergemeenschappen.

Persoonlijk ontwikkeling

Leerlijn 'Ik ontwikkel' gericht op LOB, ontwikkeling en motivatie.

Ontwikkelkans

Eigenaarschap

Wat is nodig?

Waarom?

Gezamenlijke visie op flexibele leerroutes

Raakt ook aan:

• Toetsen en examineren

• VN-verdrag Handicap in curriculum

• College van Bestuur

• Onderwijsbeleid

• Curriculumcommissies

Een gezamenlijke onderwijsvisie, bestuurlijk commitment en heldere uitgangspunten.

Zorgt voor een consistente aanpak en voorkomt verschillen tussen opleidingen.

Onderwijsontwerp vanuit leeruitkomsten in plaats van vaste onderwijsroutes

Raakt ook aan:

• Toetsen en examineren

• Curriculumcommissies

• Onderwijsontwikkelaars

Heldere leeruitkomsten en ruimte voor verschillende manieren om deze te behalen.

Vergroot de mogelijkheden voor maatwerk zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit van het onderwijs.

Programmatisch onderwijs en programmatisch toetsen

Raakt ook aan:

• Toetsen en examineren

• Curriculumcommissies

• Examencommissies

• Opleidingen

Een cyclische benadering waarin leren, feedback, begeleiding en beoordelen met elkaar zijn verbonden.

Ondersteunt continue ontwikkeling, eigenaarschap van studenten en meer flexibiliteit binnen het curriculum.

Ruimte voor gepersonaliseerde leerpaden

Raakt ook aan:

• Toetsen en examineren

• VN-verdrag Handicap in curriculum

• Opleidingen

• Studiebegeleiders

• Curriculumcommissies

Flexibiliteit in tempo, planning, leeractiviteiten en begeleiding binnen duidelijke kwaliteitskaders

Studenten kunnen het onderwijs beter afstemmen op hun talenten, ondersteuningsbehoeften en persoonlijke situatie.

Cultuur waarin flexibiliteit vanzelfsprekend is

Raakt ook aan:

• VN-verdrag Handicap in curriculum

• College van Bestuur

• Management

• Opleidingen

Leiderschap, ruimte voor innovatie en een cultuur waarin 'out of the box' denken wordt gestimuleerd.

Flexibele leerroutes vragen om een cultuurverandering en niet alleen om aanpassingen in het curriculum.

Groeipad van passend naar inclusief onderwijs

Raakt ook aan:

• Toetsen en examineren

• VN-verdrag Handicap in curriculum

• Onderwijsinstellingen

• ECIO

• Sectororganisaties

Een praktisch ontwikkelkader met fasering, ondersteuning en evaluatie.

Helpt onderwijsinstellingen stapsgewijs toe te werken naar een inclusiever en flexibeler onderwijsaanbod.

Deskundigheid van onderwijsprofessionals

Raakt ook aan:

• Toetsen en examineren

• VN-verdrag Handicap in curriculum

• HR

• Onderwijsacademies

• Opleidingen

Structurele professionalisering op het gebied van flexibel onderwijs, Universal Design for Learning (UDL) en studiecoaching.

Docenten en onderwijsontwikkelaars zijn bepalend voor het succesvol vormgeven van flexibele leerroutes.

Kennisdeling en samenwerking tussen onderwijsinstellingen

Raakt ook aan:

• Toetsen en examineren

• VN-verdrag Handicap in curriculum

• Onderwijsinstellingen

• ECIO

• Sectororganisaties

Landelijke netwerken, praktijkvoorbeelden en gezamenlijke ontwikkeltrajecten.

Vermindert verschillen in uitvoering en versnelt de ontwikkeling van flexibel en inclusief onderwijs.

Monitoring en evaluatie van de effecten van flexibele leerroutes

Raakt ook aan:

• Toetsen en examineren

• Onderwijsbeleid

• Kwaliteitszorg

Structurele monitoring, evaluatie en benutting van studentervaringen

Geeft inzicht in de effectiviteit van flexibele leerroutes en ondersteunt continue verbetering.

Verschillen verkleinen in ondersteuningsmogelijkheden tussen onderwijsinstellingen

Raakt ook aan:

• VN-verdrag Handicap in curriculum

• Onderwijsinstellingen

• OCW

• Sectororganisaties

Gezamenlijke uitgangspunten voor basisvoorzieningen, flexibiliteit en ondersteuning.

Studenten zouden niet afhankelijk moeten zijn van de instelling waar zij studeren om gebruik te kunnen maken van flexibele leerroutes.

Maak inclusief toetsen het uitgangspunt, niet de uitzondering.

Ontwikkel toetsen die vanaf het ontwerp toegankelijk zijn voor een brede groep studenten, zodat individuele voorzieningen minder vaak nodig zijn.

Verschillende onderwijsinstellingen passen de principes van Universal Design for Learning (UDL) toe bij het ontwerpen van toetsen.

Professionaliseer docenten en examencommissies.

Neem inclusief toetsen structureel op in BKO-, BDB- en professionaliseringstrajecten en organiseer intervisie en kennisdeling.

Organiseren van trainingen en kennisdeling over inclusief toetsen binnen UDL. Sectoroverstijgende samenwerking rondom professionalisering.

Betrek alle betrokkenen bij de ontwikkeling van toetsbeleid.

Ontwikkel toetsbeleid samen met studenten, examencommissies, onderwijsadviescommissies, kwaliteitszorg en docenten.

Ontwikkeling van inclusief toetsbeleid in samenwerking met studenten, onderwijsadviescommissie, examencommissie en beleidsmedewerkers.

Gebruik programmatisch toetsen als motor voor ontwikkeling.

Organiseer toetsing cyclisch, waarbij feedback, begeleiding en beoordeling elkaar versterken en meerdere meetmomenten samen het eindbeeld vormen.

Verschillende instellingen verkennen programmatisch toetsen volgens de cyclische benadering van W. Kieft.

Bied ruimte voor verschillende toetsvormen.

Kies de toetsvorm die het beste aansluit bij de leeruitkomst en bied waar mogelijk gelijkwaardige alternatieven, zoals portfolio's, praktijkopdrachten, presentaties of mondelinge toetsen.

Steeds meer opleidingen experimenteren met competentiegerichte en flexibele toetsvormen waarin studenten op verschillende manieren kunnen aantonen wat zij beheersen.

Beperk onnodige drempels ('ruis') in toetsen.

Analyseer of taalgebruik, tijdsdruk, vormgeving of digitale systemen onbedoeld invloed hebben op de toetsresultaten en pas deze waar mogelijk aan.

Verschillende universiteiten onderzoeken hoe traditionele toetsvormen onbedoelde belemmeringen kunnen bevatten die niets zeggen over de leeruitkomsten.

Maak ondersteunende voorzieningen toegankelijk voor iedereen.

Onderzoek welke voorzieningen als standaard kunnen worden aangeboden in plaats van alleen op aanvraag.

Instellingen maken spraaksoftware beschikbaar voor alle studenten tijdens tentamens, waardoor minder individuele aanvragen nodig zijn.

Organiseer toetsvoorzieningen centraal.

Richt een centrale coördinatie in voor aangepaste toetsvoorzieningen, zoals extra tijd, aparte ruimtes of hulpmiddelen.

Sommige onderwijsinstellingen werken met een centrale tentamencoördinator die de organisatie van toetsvoorzieningen coördineert.

Zorg voor uniformiteit in beleid en uitvoering.

Werk met instellingsbrede afspraken over toetsvoorzieningen, besluitvorming en communicatie.

Verschillende instellingen werken aan uniform beleid, zodat studenten niet per opleiding met andere procedures of criteria te maken krijgen.

Maak inclusief toetsen onderdeel van de kwaliteitscyclus.

Neem toegankelijkheid en inclusiviteit structureel mee in evaluaties, audits en de PDCA-cyclus van toetsbeleid.

Steeds meer instellingen borgen inclusief toetsen binnen hun reguliere kwaliteitszorg (PDCA).

Vergroot de kennis over wet- en regelgeving.

Informeer examencommissies en onderwijscommissies over de ruimte die wet- en regelgeving biedt voor inclusieve toetsing.

Verschillende instellingen investeren in bewustwording bij examencommissies en onderwijscommissies over inclusieve toetsing.

Stimuleer een cultuur waarin inclusie vanzelfsprekend is.

Combineer beleid met dialoog, leiderschap, kennisdeling en ruimte om nieuwe vormen van toetsen uit te proberen.

Diverse onderwijsinstellingen benadrukken dat inclusief toetsen niet alleen vraagt om regels, maar ook om een cultuurverandering en 'out of the box'-denken.

Deel praktijkvoorbeelden en leer van elkaar.

Organiseer communities of practice, landelijke bijeenkomsten en intervisies waarin onderwijsprofessionals ervaringen uitwisselen.

Onderwijsinstellingen delen in thematische netwerken praktijk-voorbeelden, dilemma's en succesvolle aanpakken en werken samen aan doorontwikkeling.

Verminder administratieve lasten voor studenten.

Kijk kritisch naar procedures voor toetsvoorzieningen en voorkom dat studenten steeds opnieuw bewijsstukken of aanvragen moeten indienen.

Verschillende instellingen onderzoeken hoe de European Disability Card (EDC) kan bijdragen aan een eenvoudiger en meer uniforme toegang tot voorzieningen.