Inclusief onderwijs is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De verschillende inclusie-elementen vragen binnen de onderwijsinstelling op verschillende niveaus om inzet op strategisch, tactisch en operationeel niveau, en om samenwerking met externe partners. Daarom is bij de ontwikkelkansen aangegeven welke rollen primair verantwoordelijk zijn voor het initiëren, uitvoeren of borgen van verbeteringen. De genoemde rollen zijn richtinggevend: afhankelijk van de inrichting van de onderwijsinstelling kunnen verantwoordelijkheden anders zijn belegd. Door per ontwikkelkans het eigenaarschap expliciet te maken, wordt duidelijk wie aan zet is om inclusie structureel te versterken.

Strategisch

Richting geven, beleid ontwikkelen en randvoorwaarden creëren:

• College van Bestuur

• Directeur Onderwijs

Tactisch

Beleid vertalen naar onderwijs, processen en kwaliteitszorg:

• Opleidingsmanagement

• Curriculumcommissie

• Examencommissie

• Onderwijscommissie

• HR / Leren & Ontwikkelen

• Kwaliteitszorg

• Studentzaken

Operationeel

Inclusie dagelijks vormgeven in de onderwijspraktijk:

• Teamleiders

• Docenten

• Studentbegeleiders / SLB

• ICT

• Facilitaire diensten

• Communicatie

Extern

Ondersteunen, verbinden en stimuleren van landelijke ontwikkeling en samenwerking:

• Lokale overheidsorganisaties (gemeenten, UWV, ...)

• Organisaties met expertise op ondersteuningsbehoeften (Visio, GGZ, Barthimeus,...)

• Arbeidsmarktpartijen

• ECIO (netwerken/werkgroepen)

• MBO Raad

• Vereniging Hogescholen

• Universiteiten van Nederland

• Ministerie van OCW

Door samen te werken vanuit deze kaders en uitgangspunten werk je stap voor stap aan gelijke kansen voor alle studenten. Deze praktijkgids biedt inspiratie, handvatten, tips en praktijkvoorbeelden om inclusie concreet vorm te geven binnen je eigen onderwijspraktijk.

Tegelijkertijd is deze gids een groeidocument. Samen met de werkgroepleden blijven we nieuwe inzichten, ervaringen en goede voorbeelden verzamelen en toevoegen. Heb je zelf een tip, aanpak of best practice die anderen kan helpen? Dan nodigen we je van harte uit om deze te delen, zodat we samen blijven leren en bouwen aan inclusiever onderwijs.

Concreet betekent dit: samenwerken, gezamenlijke doelen formuleren, kennis en ervaringen delen en goede afspraken maken. Zo wordt inclusie onderdeel van de dagelijkse praktijk en niet alleen een beleidsstuk.

De doelen helpen om een heldere visie op inclusie te ontwikkelen. Het gaat erom dat alle studenten, met of zonder ondersteuningsbehoefte, kunnen deelnemen, leren en hun talenten ontwikkelen.

Door samen te werken aan deze doelen zetten we stappen naar een toekomst waarin iedere student gelijke kansen krijgt om zich optimaal te ontwikkelen, ongeacht een beperking. Dit document biedt de praktische handvatten en acties die nodig zijn om inclusie in het onderwijs te bevorderen en studenten met een ondersteuningsbehoefte de ruimte te geven om hun volledige potentieel te bereiken.

De kaders geven aan wat wettelijk en fundamenteel belangrijk is: gelijke toegang tot onderwijs, een veilige en toegankelijke leeromgeving, en respect voor diversiteit. Ze vormen de basis voor de keuzes die je als onderwijsinstelling maakt.

Voor onderwijsinstellingen die de intentieverklaring van het VN-verdrag Handicap hebben ondertekend, is het belangrijk om inclusie concreet vorm te geven. Dit servicedocument helpt je bij het vertalen van kaders, ambities en afspraken uit het VN-verdrag Handicap naar praktische onderwijsactiviteiten.

De acht inclusie-elementen vormen daarbij een kompas. Per inclusie-element laten we zien hoe onderwijsinstellingen hiermee aan de slag zijn.

• Onderwijssysteem

• Leeromgeving & cultuur

• Programma & toetsing

• Ondersteuningsaanbod

• Toerusting professionals

• Overgang van & naar onderwijs

• Landelijke & regionale samenwerking

• Monitoring & datagebruik

De voorbeelden bieden inspiratie, laten zien wat het oplevert voor studenten en geven ideeën die ook binnen andere instellingen toepasbaar zijn.