Aspect | In de praktijk |
Inclusief toetsbeleid | Inclusieve toetsing is opgenomen in het toetsbeleid en maakt onderdeel uit van de kwaliteitscyclus (PDCA) van de opleiding |
Toetsontwerp | Toetsen worden ontworpen volgens de principes van Universal Design for Learning, zodat toegankelijkheid vanaf het begin wordt meegenomen. |
Professionalisering | Docenten krijgen scholing in inclusief toetsen en examineren en wisselen good practices uit binnen de instelling en via landelijke netwerken, zoals ECIO. |
Samenwerking | Examencommissies, onderwijscommissies, studenten en onderwijskundigen werken samen aan het verbeteren van inclusief toetsbeleid |
Bewustwording | Investeren in bewustwording bij examencommissies en het hanteren van toegankelijkheid als uitgangspunt voor flexibel toetsbeleid. |
Deskundigheidsbevordering | Investeren in trainingen, kennisdeling en professionalisering rondom inclusief toetsen. |
Benchmarking | Gebruik van benchmarking en kennisuitwisseling om inclusief toetsen verder te ontwikkelen, met studenten als uitgangspunt. |
Formatief handelen | Toetsen worden zoveel mogelijk ingezet als leermoment, waarbij formatieve feedback studenten ondersteunt in hun ontwikkeling. |
Toetskwaliteit | Opleidingen analyseren toetsen op onbedoelde drempels ('ruis') die niets zeggen over de leeruitkomsten en passen deze waar nodig aan. |
Flexibele toetsvormen | Studenten kunnen – waar de leeruitkomsten dat toelaten – op verschillende manieren aantonen dat zij de eindkwalificaties beheersen, bijvoorbeeld via een portfolio, presentatie, praktijkopdracht of schriftelijke toets. |
Governance | Examencommissies en onderwijscommissies worden actief geïnformeerd over de ruimte die wet- en regelgeving biedt voor inclusieve toetsing. |
Toetsen en examineren
Praktijkvoorbeelden voor een inclusieve onderwijsaanpak
Direct naar:
Inspiratie
Tips
Kansen
Praktijkvoorbeelden
Hoe ziet inclusie er in de praktijk uit? In deze paragraaf laten we zien hoe verschillende onderwijsinstellingen hiermee aan de slag zijn gegaan. De praktijkvoorbeelden maken zichtbaar wat werkt, welke impact dit heeft op studenten en welke lessen anderen hieruit kunnen meenemen.
Toetsen en examineren
Kansen voor een inclusieve onderwijsaanpak
Direct naar:
Inspiratie
Tips
Kansen
Praktijkvoorbeelden
Ontwikkelkans | Eigenaarschap | Wat is nodig? | Waarom? |
Instellingsbreed en uniform kader voor inclusief toetsen en examineren Raakt ook aan:
|
| Gezamenlijke uitgangspunten, kwaliteitscriteria en heldere procedures. | Vergroot de kwaliteit, transparantie en rechtsgelijkheid voor studenten. |
Inclusief toetsen onderdeel van de kwaliteitszorg Raakt ook aan:
|
| Structurele monitoring, evaluatie en borging binnen de PDCA-cyclus. | Inclusieve toetsing wordt daarmee een vast onderdeel van onderwijskwaliteit. |
Diversiteit toetsvormen Raakt ook aan:
|
| Ruimte voor verschillende, gelijkwaardige toetsvormen die aansluiten bij de leeruitkomsten. | Studenten kunnen op een passende manier laten zien wat zij kennen en kunnen. |
Toetsontwikkeling vanuit Universal Design for Learning (UDL) Raakt ook aan:
|
| Integratie van UDL-principes in toetsontwerp en professionalisering. | Toetsen worden toegankelijker ontworpen, waardoor minder individuele voorzieningen nodig zijn. |
Programmatisch toetsen Raakt ook aan:
|
| Een cyclische benadering waarin feedback, ontwikkeling en beoordeling met elkaar verbonden zijn. | Verlegt de focus van losse toetsmomenten naar doorlopende ontwikkeling. |
Deskundigheid van docenten en examencommissies Raakt ook aan:
|
| Structurele professionalisering, kennisdeling en intervisie. | Deskundige professionals zijn een randvoorwaarde voor inclusieve toetsing. |
Bewustwording inclusief toetsen Raakt ook aan:
|
| Bewustwordingsactiviteiten en dialoog over toegankelijkheid en inclusie. | Draagt bij aan een cultuur waarin inclusief toetsen vanzelfsprekend wordt. |
Studentbetrokkenheid bij toetsontwikkeling Raakt ook aan:
|
| Structurele studentenparticipatie en co-creatie. | Studenten leveren waardevolle inzichten over toegankelijkheid en ervaren knelpunten. |
Verminderen onnodige administratieve lasten rondom toetsvoorzieningen Raakt ook aan:
|
| Eenvoudige procedures en meer generieke voorzieningen. | Vergroot de toegankelijkheid en vermindert de schaduwlast voor studenten en medewerkers. |
Verschillen in uitvoering tussen opleidingen en instellingen verkleinen Raakt ook aan:
|
| Gezamenlijke uitgangspunten, kennisdeling en landelijke afstemming. | Studenten zouden niet afhankelijk moeten zijn van hun opleiding of instelling voor een inclusieve toetspraktijk. |
Kennisdeling en samenwerking Raakt ook aan:
|
| Landelijke kennisnetwerken, praktijkvoorbeelden en gezamenlijke ontwikkeltrajecten. | Versnelt innovatie en voorkomt dat instellingen afzonderlijk dezelfde oplossingen ontwikkelen. |
Inclusieve ondersteunende toetsvoorzieningen Raakt ook aan:
|
| Een heroverweging van generieke versus individuele voorzieningen en centrale coördinatie. | Verhoogt de toegankelijkheid van toetsing en vermindert afhankelijkheid van individuele aanvragen. |
In deze paragraaf belichten we de kansen om de inclusie van studenten met een ondersteuningsbehoefte verder te versterken. We verkennen welke stappen onderwijsinstellingen kunnen zetten om de doelen van het VN-verdrag Handicap dichterbij te brengen en een toegankelijke leeromgeving voor alle studenten te realiseren. Denk hierbij aan verbeteringen in faciliteiten, processen, beleid en professionalisering van medewerkers.
Toetsen en examineren
Tips voor een inclusieve onderwijsaanpak
Direct naar:
Inspiratie
Tips
Kansen
Praktijkvoorbeelden
Tip | Aanpak | Voorbeelden |
|---|---|---|
Ontwerp toetsen inclusief vanaf de start. | Neem toegankelijkheid mee bij het ontwerpen van iedere toets in plaats van achteraf individuele aanpassingen te organiseren. Gebruik de principes van Universal Design for Learning (UDL). | Onderwijsinstellingen professionaliseren docenten in UDL, zodat toegankelijkheid al tijdens het toetsontwerp wordt meegenomen. |
Bied verschillende toetsvormen aan. | Kies de toetsvorm die het beste aansluit bij de leeruitkomst en bied waar mogelijk alternatieven. | Opleidingen zetten portfolio's, praktijkopdrachten, presentaties en mondelinge toetsen naast schriftelijke tentamens in. |
Professionaliseer docenten en examencommissies. | Organiseer trainingen, intervisies en kennisdeling over inclusief toetsen. | Onderwijsinstellingen investeren in deskundigheidsbevordering. |
Ontwerp toetsen samen met studenten. | Betrek studenten en ervaringsdeskundigen bij het ontwikkelen en evalueren van toetsen. | Onderwijsinstellingen ontwikkelen inclusief toetsbeleid samen met studenten, examencommissie en onderwijsadviescommissie. |
Maak ondersteunende voorzieningen toegankelijk voor iedereen. | Onderzoek welke voorzieningen standaard beschikbaar kunnen zijn. | Sommige instellingen stellen spraaksoftware beschikbaar voor alle studenten tijdens tentamens. |
Gebruik programmatisch toetsen als leermoment. | Combineer feedback, formatieve evaluatie en summatieve beoordeling in één doorlopende leerlijn. | Programmatisch toetsen wordt binnen verschillende instellingen ingezet om ontwikkeling centraal te stellen. (Raakt ook aan Flexibele leerroutes.) |
Toets de leeruitkomst, niet de voorkeur voor een toetsvorm. | Kijk kritisch of de gekozen toetsvorm daadwerkelijk meet wat een student moet kennen of kunnen. Bied waar mogelijk meerdere gelijkwaardige toetsvormen aan. | Steeds meer opleidingen laten studenten leeruitkomsten aantonen via bijvoorbeeld een portfolio, presentatie, praktijkopdracht of schriftelijke toets. |
Gebruik toetsen ook als leermoment. | Zet vaker formatieve toetsing in, geef tussentijdse feedback en maak duidelijk wat studenten kunnen verbeteren vóór de eindbeoordeling. | Diverse hogescholen verschuiven de focus van toetsen als afrekening naar toetsen als onderdeel van het leerproces. |
Betrek studenten bij het verbeteren van toetsing. | Vraag studenten structureel naar hun ervaringen met toetsen en gebruik deze feedback bij de doorontwikkeling van toetsbeleid. | Het gebruik van studentenervaringen als uitgangspunt voor de verdere ontwikkeling van inclusief toetsen. |
Maak examencommissies mede-eigenaar van inclusieve toetsing. | Bespreek regelmatig hoe regelgeving ruimte biedt voor inclusieve toetsing zonder afbreuk te doen aan de eindkwalificaties. | Investering in bewustwording bij examencommissies over toegankelijk en inclusief toetsen. |
Werk samen aan inclusief toetsbeleid | Betrek onderwijsontwikkelaars, examencommissies, docenten, studenten en kwaliteitszorg bij het ontwikkelen van toetsbeleid. | Ontwikkeling van inclusief toetsbeleid samen met onderwijsadviescommissie, studenten, examencommissie en beleidsmedewerkers. |
Investeer blijvend in deskundigheid | Neem inclusief toetsen op in docentprofessionalisering, BKO/BDB-trajecten en interne kennisbijeenkomsten. | Onderwijsinstellingen delen via landelijke kennisnetwerken, zoals die van ECIO, praktijkvoorbeelden, instrumenten en ervaringen om inclusief toetsen verder te ontwikkelen. |
Analyseer toetsen op onbedoelde belemmeringen | Onderzoek of taalgebruik, tijdsdruk, vormgeving of digitale systemen onnodige belemmeringen veroorzaken die niets zeggen over de leeruitkomst. | Verschillende universiteiten analyseren toetsen op 'ruis' en verbeteren deze zonder de eindkwalificaties aan te passen. |
Borging van inclusief toetsen in de kwaliteitscyclus. | Evalueer periodiek toetsen op toegankelijkheid, studentervaringen en studiesucces en neem verbeterpunten op in de PDCA-cyclus. | Steeds meer instellingen nemen inclusief toetsen op in hun kwaliteitsbeleid in plaats van het als losse voorziening te organiseren. |
Deel goede voorbeelden binnen en buiten de instelling. | Organiseer intervisie, kennisbijeenkomsten en communities of practice waarin docenten voorbeelden en ervaringen uitwisselen. | Onderwijsinstellingen delen via landelijke kennisnetwerken, zoals die van ECIO, praktijkvoorbeelden, instrumenten en ervaringen om inclusief toetsen verder te ontwikkelen. |
Werk samen met Centres for Teaching & Learning. | Betrek onderwijskundige experts bij toetsontwikkeling en professionalisering. | Steeds meer instellingen ontwikkelen inclusief toetsen samen met hun Centre for Teaching and Learning. |
Wat kun je als instelling vandaag al doen? In deze paragraaf vind je praktische tips en ideeën die direct toepasbaar zijn in de onderwijspraktijk. Zo werk je op een haalbare manier aan een inclusieve leeromgeving voor alle studenten.
Inclusief toetsen en examineren geven iedere student een eerlijke kans om te laten zien wat hij of zij kan. Vanuit het sociale model van inclusie worden onnodige belemmeringen in toetsing weggenomen, zodat de toets de beoogde leeruitkomsten meet en niet wordt beïnvloed door de manier waarop een student leert of functioneert.
Toetsen en examineren
Inspiratie voor een inclusieve onderwijsaanpak
Direct naar:
Inspiratie
Tips
Kansen
Praktijkvoorbeelden
Op zoek naar praktische ondersteuning of nieuwe ideeën? In deze paragraaf hebben we handreikingen, infosheets, studentervaringen en andere bruikbare hulpmiddelen verzameld. Ze kunnen je helpen om inclusie verder vorm te geven binnen jouw onderwijspraktijk.
FAQ Juridische kaders toegankelijk toetsen en examineren
Ervaringsverhaal student over toegankelijk toetsen
Handreiking Planmatige aanpak toegankelijk toetsen en examineren
Deze voorbeelden zijn niet uitputtend. Bekijk ook de andere:
Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
Voorbeelden
Verantwoord gebruik van AI en inclusieve AI-ontwikkeling
Bij de ontwikkeling en inzet van AI-toepassingen wordt expliciet aandacht besteed aan inclusie, toegankelijkheid en het voorkomen van vooroordelen in algoritmen en datasets.Ondersteuning bij toegankelijk lesmateriaal
Een docent is wekelijks een halve dag beschikbaar om collega's te ondersteunen bij het toegankelijk maken van lesmateriaal.Braille-aanduidingen voor betere oriëntatie
Lokalen zijn voorzien van braillestickers, waardoor studenten met een visuele beperking zich zelfstandiger kunnen oriënteren binnen het gebouw.Werkgroep toegankelijkheid met studentenparticipatie
Studenten denken actief mee in een werkgroep toegankelijkheid en leveren input op beleid, voorzieningen en verbeteringen binnen de onderwijsinstelling.Ondersteuning bij urgente huisvestingsvragen
Voor studenten die door bijzondere omstandigheden dringend woonruimte nodig hebben, zijn er regelingen.
Best practice
...
Hoe ziet inclusie er in de praktijk uit? In deze paragraaf laten we zien hoe verschillende onderwijsinstellingen hiermee aan de slag zijn gegaan. De praktijkvoorbeelden maken zichtbaar wat werkt, welke impact dit heeft op studenten en welke lessen anderen hieruit kunnen meenemen.
To do's
Tips
Inspiratie
Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
Voorbeelden
In deze paragraaf beschrijven we de acties van de onderwijsinstellingen die worden opgepakt om de inclusie van studenten met een ondersteuningsbehoefte te verbeteren. We identificeren de stappen die we samen moeten zetten om te voldoen aan de verplichtingen van het VN-verdrag handicap en de toegang voor alle studenten te waarborgen. Dit omvat zowel structurele veranderingen, zoals het aanpassen van faciliteiten en processen, als het ontwikkelen van beleid en het bieden van trainingen.
Tips
Inspiratie
To do's
Activiteit
...
Activiteit
...
Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
Voorbeelden
Wat kun je als instelling vandaag al doen? In deze paragraaf vind je praktische tips en ideeën die direct toepasbaar zijn in de onderwijspraktijk. Zo werk je op een haalbare manier aan een inclusieve leeromgeving voor alle studenten.
Tips
Inspiratie
Tip 2
...
Tip 1
...
To do's
Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
FAQ Juridische kaders toegankelijk toetsen en examineren
Ervaringsverhaal student over toegankelijk toetsen
Handreiking Planmatige aanpak toegankelijk toetsen en examineren
Deze voorbeelden zijn niet uitputtend. Bekijk ook de andere:
Tips
Op zoek naar praktische ondersteuning of nieuwe ideeën? In deze paragraaf hebben we handreikingen, infosheets, studentervaringen en andere bruikbare hulpmiddelen verzameld. Ze kunnen je helpen om inclusie verder vorm te geven binnen jouw onderwijspraktijk.
To do's
Voorbeelden