Preventie en vroegsignalering

Praktijkvoorbeelden om een inclusieve leeromgeving en cultuur te versterken

  • Doorverwijzing naar gespecialiseerde studentenhuisvesting
    Studenten worden actief verwezen naar Maastricht Housing, een organisatie met kennis van toegankelijkheidsvoorzieningen en aanpassingen voor studenten met een ondersteuningsbehoefte.

    Ondersteuning bij urgente huisvestingsvragen
    Voor studenten die door bijzondere omstandigheden dringend woonruimte nodig hebben, zijn er regelingen.

    Werkgroep toegankelijkheid met studentenparticipatie
    Studenten denken actief mee in een werkgroep toegankelijkheid en leveren input op beleid, voorzieningen en verbeteringen binnen de onderwijsinstelling.

Direct naar:

een wegwijzer met pijlen naar rechts en links, eronder het woord: Kiezen

Hoe ziet inclusie er in de praktijk uit? In deze paragraaf laten we zien hoe verschillende onderwijsinstellingen hiermee aan de slag zijn gegaan. De praktijkvoorbeelden maken zichtbaar wat werkt, welke impact dit heeft op studenten en welke lessen anderen hieruit kunnen meenemen.

Preventie en vroegsignalering

Kansen om een inclusieve leeromgeving en cultuur te versterken

een wegwijzer met pijlen naar rechts en links, eronder het woord: Kiezen

Ontwikkelkans

Eigenaarschap

Wat is nodig?

Waarom?

Meer inzicht in wat werkt

Raakt ook aan

  • Sociale veiligheid

  • Fysieke toegankelijkheid

  • Digitale toegankelijkheid

  • Kwaliteitszorg

  • Management

Verzamel feedback van studenten, monitor resultaten en onderzoek welke maatregelen effectief zijn.

Beslissingen worden gebaseerd op ervaringen en data in plaats van aannames.

Kennis en handelingsbekwaamheid vergroten

Raakt ook aan

  • Sociale veiligheid

  • Onderwijsteams

  • SLB'ers

  • Onderwijsontwikkeling

Bied scholing over toegankelijkheid, het sociaal model van beperking, gespreksvoering en praktische aanpassingen in het onderwijs.

Professionals herkennen signalen beter en weten hoe zij studenten kunnen ondersteunen.

Toegankelijk lesmateriaal als standaard

Raakt ook aan

  • Digitale toegankelijkheid

  • Sense of belonging

  • Docenten

  • Onderwijsteams

  • Onderwijsontwikkeling

Pas Universal Design for Learning (UDL) toe en ontwikkel lesmateriaal dat voor zoveel mogelijk studenten toegankelijk is.

Studenten ervaren minder drempels en kunnen beter deelnemen aan het onderwijs.

Inclusieve introductie, huisvesting en ondersteuning

  • Organisatieteams

  • Studentenvoorzieningen

  • Woningcorporaties

Zorg dat introductieprogramma's, woonvoorzieningen en ondersteuningsstructuren beter laten aansluiten op studenten met een ondersteuningsbehoefte.

Een goede start vergroot de kans dat studenten zich thuis voelen en actief deelnemen aan het onderwijs.

Een inclusieve cultuur versterken

  • Onderwijsteams

  • Management

  • Veiligheidscoördinatie

Vergroot bewustwording over diversiteit en inclusie. Bied ruimte voor verschillende behoeften en aandacht voor maatschappelijke ontwikkelingen die inclusie onder druk kunnen zetten.

Een inclusieve cultuur zorgt ervoor dat studenten zichzelf kunnen zijn en zich welkom voelen.

Meer inzicht in wat werkt

Raakt ook aan

  • Sense of belonging

  • Sociale veiligheid

  • Fysieke toegankelijkheid

  • Kwaliteitszorg

  • Management

Verzamel feedback van studenten, monitor resultaten en onderzoek welke maatregelen effectief zijn.

Beslissingen worden gebaseerd op ervaringen en data in plaats van aannames.

Duidelijke verantwoordelijkheid en organisatie

Draagt bij aan

  • Sense of belonging

  • Sociale veiligheid

  • Preventie en vroegsignalering

  • Fysieke toegankelijkheid

  • Digitale toegankelijkheid

  • College van Bestuur

  • Management

  • Projectleiders

Beleg toegankelijkheid structureel binnen de organisatie, wijs vaste aanspreekpunten aan en richt tijdig werkgroepen in met betrokkenheid van studenten.

Inclusie vraagt om eigenaarschap, samenwerking en continuïteit. Zonder duidelijke verantwoor-delijkheden blijven ambities vaak hangen in losse initiatieven.

Direct naar:

In deze paragraaf belichten we de kansen om de inclusie van studenten met een ondersteuningsbehoefte verder te versterken. We verkennen welke stappen onderwijsinstellingen kunnen zetten om de doelen van het VN-verdrag Handicap dichterbij te brengen en een toegankelijke leeromgeving voor alle studenten te realiseren. Denk hierbij aan verbeteringen in faciliteiten, processen, beleid en professionalisering van medewerkers.

Tip

Aanpak

Voorbeelden

Laat studenten zelf ontdekken wat voor hen werkt.

Ga niet uit van aannames en beslis niet voor studenten welke ondersteuning of aanpassingen passend zijn.

Voer regelmatig toegankelijkheids-schouwingen uit.

Betrek hierbij studenten met een ondersteuningsbehoefte om knelpunten in gebouwen, voorzieningen en processen vanuit gebruikersperspectief in beeld te brengen.

Betrek studenten vanaf de start bij bouw- en verbouwprojecten.

Zo kunnen toegankelijkheidsaspecten direct worden meegenomen in het ontwerp en hoeven aanpassingen niet achteraf plaats te vinden.

Maak gebruik van ervaringskennis.

Deel ervaringen, praktijkvoorbeelden en geleerde lessen via interne en externe platforms zodat kennis breed beschikbaar komt.

YouTube-kanaal van Anders Bekeken

Zorg voor een consistente aanpak binnen de instelling.

Werk vanuit gezamenlijke uitgangspunten en afspraken, zodat studenten binnen teams, opleidingen en ondersteunende diensten dezelfde ondersteuning ervaren.

Ontwikkel onderwijs volgens de principes van Universal Design for Learning (UDL).

Zorg dat onderwijs en lesmateriaal vanaf de start toegankelijk zijn voor een brede groep studenten.

Bouwstenen flexibel onderwijs met UDL

Gebruik actuele vraagstukken als ingang voor het gesprek over inclusie.

Thema's zoals toegankelijkheid, welzijn, AI of stagediscriminatie kunnen helpen om inclusie breder bespreekbaar te maken.

Werk regionaal samen aan het tegengaan van stagediscriminatie.

Zoek samenwerking met onderwijsinstellingen, werkgevers en andere partners om gelijke kansen voor studenten te bevorderen.

Werk samen met organisaties die expertise hebben op het gebied van toegankelijkheid.

Maak gebruik van bestaande kennis en ervaring om beleid, voorzieningen en ondersteuning verder te verbeteren.

Ongehinderd, Accessibility

Stimuleer een open houding in de begeleiding van studenten.

Luister naar ervaringen en behoeften van studenten en zoek samen naar passende oplossingen.

Richt introductieactiviteiten toegankelijk in.

Zorg voor duidelijke informatie, toegankelijke locaties, alternatieve programmaonderdelen en voldoende aandacht voor studenten die behoefte hebben aan rust of extra ondersteuning.

Preventie en vroegsignalering

Tips om een inclusieve leeromgeving en cultuur te versterken

een wegwijzer met pijlen naar rechts en links, eronder het woord: Kiezen

Direct naar:

Wat kun je als instelling vandaag al doen? In deze paragraaf vind je praktische tips en ideeën die direct toepasbaar zijn in de onderwijspraktijk. Zo werk je op een haalbare manier aan een inclusieve leeromgeving voor alle studenten.

Preventie en vroegsignalering

Inspiratie om een inclusieve leeromgeving en cultuur te versterken

een wegwijzer met pijlen naar rechts en links, eronder het woord: Kiezen

Op zoek naar praktische ondersteuning of nieuwe ideeën? In deze paragraaf hebben we handreikingen, infosheets, studentervaringen en andere bruikbare hulpmiddelen verzameld. Ze kunnen je helpen om inclusie verder vorm te geven binnen jouw onderwijspraktijk.

Direct naar:

  • Rapport Integraal werken aan studentenwelzijn (Stijn, programma Studentenwelzijn)

  • Onderzoek Stress en prestatiedruk bij mbo-studenten Als je door de bomen het bos niet meer ziet

  • Kennisbankstudentenwelzijn

  • Handreiking Prestatiedruk en stress onder studenten in het hoger onderwijs

  • Handreiking Studentenparticipatie voor inclusieve onderwijsaanpak

Deze voorbeelden zijn niet uitputtend. Bekijk ook de andere:

Inclusie-element

2. Leeromgeving en cultuur

Voorbeelden

  • Verantwoord gebruik van AI en inclusieve AI-ontwikkeling
    Bij de ontwikkeling en inzet van AI-toepassingen wordt expliciet aandacht besteed aan inclusie, toegankelijkheid en het voorkomen van vooroordelen in algoritmen en datasets.

  • Ondersteuning bij toegankelijk lesmateriaal
    Een docent is wekelijks een halve dag beschikbaar om collega's te ondersteunen bij het toegankelijk maken van lesmateriaal.

  • Braille-aanduidingen voor betere oriëntatie
    Lokalen zijn voorzien van braillestickers, waardoor studenten met een visuele beperking zich zelfstandiger kunnen oriënteren binnen het gebouw.

  • Werkgroep toegankelijkheid met studentenparticipatie
    Studenten denken actief mee in een werkgroep toegankelijkheid en leveren input op beleid, voorzieningen en verbeteringen binnen de onderwijsinstelling.

  • Ondersteuning bij urgente huisvestingsvragen
    Voor studenten die door bijzondere omstandigheden dringend woonruimte nodig hebben, zijn er regelingen.

Best practice

...

Hoe ziet inclusie er in de praktijk uit? In deze paragraaf laten we zien hoe verschillende onderwijsinstellingen hiermee aan de slag zijn gegaan. De praktijkvoorbeelden maken zichtbaar wat werkt, welke impact dit heeft op studenten en welke lessen anderen hieruit kunnen meenemen.

een wegwijzer met pijlen naar rechts en links, eronder het woord: Kiezen

Inclusie-element

2. Leeromgeving en cultuur

In deze paragraaf beschrijven we de acties van de onderwijsinstellingen die worden opgepakt om de inclusie van studenten met een ondersteuningsbehoefte te verbeteren. We identificeren de stappen die we samen moeten zetten om te voldoen aan de verplichtingen van het VN-verdrag handicap en de toegang voor alle studenten te waarborgen. Dit omvat zowel structurele veranderingen, zoals het aanpassen van faciliteiten en processen, als het ontwikkelen van beleid en het bieden van trainingen.

To do's

Activiteit

...

Activiteit

...

een wegwijzer met pijlen naar rechts en links, eronder het woord: Kiezen

Inclusie-element

2. Leeromgeving en cultuur

Wat kun je als instelling vandaag al doen? In deze paragraaf vind je praktische tips en ideeën die direct toepasbaar zijn in de onderwijspraktijk. Zo werk je op een haalbare manier aan een inclusieve leeromgeving voor alle studenten.

Tips

Tip 2

...

Tip 1

...

een wegwijzer met pijlen naar rechts en links, eronder het woord: Kiezen
een wegwijzer met pijlen naar rechts en links, eronder het woord: Kiezen

Inclusie-element

2. Leeromgeving en cultuur

  • Rapport Integraal werken aan studentenwelzijn (Stijn, programma Studentenwelzijn)

  • Onderzoek Stress en prestatiedruk bij mbo-studenten Als je door de bomen het bos niet meer ziet

  • Kennisbankstudentenwelzijn

  • Handreiking Prestatiedruk en stress onder studenten in het hoger onderwijs

  • Handreiking Studentenparticipatie voor inclusieve onderwijsaanpak

Deze voorbeelden zijn niet uitputtend. Bekijk ook de andere:

Op zoek naar praktische ondersteuning of nieuwe ideeën? In deze paragraaf hebben we handreikingen, infosheets, studentervaringen en andere bruikbare hulpmiddelen verzameld. Ze kunnen je helpen om inclusie verder vorm te geven binnen jouw onderwijspraktijk.

Inspiratie