
Inclusie-element
1. Leeromgeving en cultuur
Introductie
Acht elementen zijn fundamenteel bij het vormgeven van inclusief onderwijs en een vertaalslag te maken van het VN-verdrag naar de praktijk. Op deze pagina delen we aspecten en inspiratie rondom het inclusie-element: Leeromgeving en cultuur.
Een inclusieve leeromgeving en cultuur kenmerkt zich door studenten die zich ondersteund, gestimuleerd, vrij en veilig voelen om zichzelf te uiten. Dit impliceert dat er respect en waardering is voor diversiteit, waarbij alle leden van de leergemeenschap zich gehoord en gezien voelen, en dat zij zich thuis voelen op de instelling (sense of belonging). Om dit te bereiken is het van belang om te werken aan een hechte leercommunity en digitale en fysieke toegankelijkheid.
Ook beleidsmaatregelen dragen hieraan bij, bijvoorbeeld door expliciet in te zetten op maatregelen die uitsluiting voorkomen, en door beleid te maken voor vroegsignalering van problemen op het gebied van fysieke en mentale gezondheid bij studenten.
Aspecten
sense of belonging
sociale veiligheid
preventie en vroegsignalering
fysieke toegankelijkheid
digitale toegankelijkheid.
Servicedocument
In de volgende paragrafen gaan we dieper in op hoe instellingen dit thema kunnen aanpakken. Samen met de werkgroepleden werken we aan een servicedocument rondom de acht inclusie-elementen, waarin we concrete handvatten bieden. We starten met goede voorbeelden uit de praktijk, zodat zichtbaar wordt wat al goed werkt. Vervolgens brengen we de to do’s voor het hbo en wo in kaart – welke stappen zijn nog nodig om dit stevig te verankeren? Daarna delen we praktische tips voor instellingen om direct aan de slag te gaan. Tot slot bieden we inspiratie om verder te denken dan de bestaande kaders en nieuwe mogelijkheden te ontdekken.
Inspiratie
Tips
To do's
Voorbeelden
Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur

Voorbeelden
In deze paragraaf presenteren we inspirerende voorbeelden van onderwijsinstellingen die al stappen hebben gezet in de vertaalslag van het VN-verdrag handicap inzake het onderwijssysteem. Deze voorbeelden dienen als praktijkcases die aantonen hoe inclusieve maatregelen in de onderwijspraktijk succesvol kunnen worden toegepast en welke impact dit heeft op studenten met een ondersteuningsbehoefte. Ze bieden waardevolle inzichten voor anderen die inclusie willen bevorderen in hun eigen organisatie.
Inspiratie
Tips
To do's
Best practice
...
Best practice
...
Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
To do's
Inspiratie
Tips
Voorbeelden
In deze paragraaf beschrijven we de acties van de onderwijsinstellingen die worden opgepakt om de inclusie van studenten met een ondersteuningsbehoefte te verbeteren. We identificeren de stappen die we samen moeten zetten om te voldoen aan de verplichtingen van het VN-verdrag handicap en de toegang voor alle studenten te waarborgen. Dit omvat zowel structurele veranderingen, zoals het aanpassen van faciliteiten en processen, als het ontwikkelen van beleid en het bieden van trainingen.
Activiteit
...
Activiteit
...

Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
In deze paragraaf delen we praktische tips gegeven voor instellingen die zich willen inzetten voor het bevorderen van inclusie. Dit gedeelte biedt aanbevelingen die instellingen direct kunnen implementeren in hun onderwijsbeleid en praktijk. De focus ligt op haalbare acties, zodat instellingen kunnen werken aan de structurele integratie van inclusie in hun organisatie.
Tip 2
...
Tip 1
...
Tips
Inspiratie
To do's
Voorbeelden

Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
In deze paragraaf delen we praktische documenten zoals handreikingen, infosheets, ervaringen van studenten en andere hulpmiddelen die jou als professional kunnen helpen bij het bevorderen van inclusie in het onderwijs. We hopen je met deze handvatten te inspireren om verder te bouwen aan een meer inclusieve leeromgeving, met oog voor studenten met een ondersteuningsbehoefte.
Inspiratie
Tips
To do's
Voorbeelden
Rapport Integraal werken aan studentenwelzijn (Stijn, programma Studentenwelzijn)
Onderzoek Stress en prestatiedruk bij mbo-studenten Als je door de bomen het bos niet meer ziet
Handreiking De onderwijsinstelling als SAFE SPACE, sociale veiligheid op het hbo/wo
Artikel criteria toegankelijkheid webcontent WCAG
Analyse inrichting digitale toegankelijkheid in het hoger onderwijs
Ervaringsverhaal van studentenplatform Hogeschool Utrecht
Ervaringsverhaal van studentenplatform Haagse Hogeschool
Ervaringsverhaal van studentenplatform Universiteit Utrecht
Handreiking Prestatiedruk en stress onder studenten in het hoger onderwijs
Onderzoek Universiteit Utrecht rondom fysieke toegankelijkheid rolstoelgebruikers
Handreiking Fysieke toegankelijkheid
Handreiking Studentenparticipatie voor inclusieve onderwijsaanpak
Handreiking Digitaal toegankelijk lesgeven, hoe pak je dat aan?
Good practice Digitale toegankelijkheid uit Ierland
Good practice Aanpak digitale toegankelijkheid RUG
Deze voorbeelden zijn niet uitputtend. Bekijk ook de andere publicaties, onderzoeken en tools.


Inclusie-element
1. Leeromgeving en cultuur
Introductie
Acht elementen zijn fundamenteel bij het vormgeven van inclusief onderwijs en een vertaalslag te maken van het VN-verdrag naar de praktijk. Op deze pagina delen we aspecten en inspiratie rondom het inclusie-element: Leeromgeving en cultuur.
Een inclusieve leeromgeving en cultuur kenmerkt zich door studenten die zich ondersteund, gestimuleerd, vrij en veilig voelen om zichzelf te uiten. Dit impliceert dat er respect en waardering is voor diversiteit, waarbij alle leden van de leergemeenschap zich gehoord en gezien voelen, en dat zij zich thuis voelen op de instelling (sense of belonging). Om dit te bereiken is het van belang om te werken aan een hechte leercommunity en digitale en fysieke toegankelijkheid.
Ook beleidsmaatregelen dragen hieraan bij, bijvoorbeeld door expliciet in te zetten op maatregelen die uitsluiting voorkomen, en door beleid te maken voor vroegsignalering van problemen op het gebied van fysieke en mentale gezondheid bij studenten.
Aspecten
sense of belonging
sociale veiligheid
preventie en vroegsignalering
fysieke toegankelijkheid
digitale toegankelijkheid.
Servicedocument
In de volgende paragrafen gaan we dieper in op hoe instellingen dit thema kunnen aanpakken. Samen met de werkgroepleden werken we aan een servicedocument rondom de acht inclusie-elementen, waarin we concrete handvatten bieden. We starten met goede voorbeelden uit de praktijk, zodat zichtbaar wordt wat al goed werkt. Vervolgens brengen we de to do’s voor het hbo en wo in kaart – welke stappen zijn nog nodig om dit stevig te verankeren? Daarna delen we praktische tips voor instellingen om direct aan de slag te gaan. Tot slot bieden we inspiratie om verder te denken dan de bestaande kaders en nieuwe mogelijkheden te ontdekken.
Voorbeelden
Tips
To do's
Inspiratie
Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
Voorbeelden
Best practice
...
Best practice
...
In deze paragraaf presenteren we inspirerende voorbeelden van onderwijsinstellingen die al stappen hebben gezet in de vertaalslag van het VN-verdrag handicap inzake het onderwijssysteem. Deze voorbeelden dienen als praktijkcases die aantonen hoe inclusieve maatregelen in de onderwijspraktijk succesvol kunnen worden toegepast en welke impact dit heeft op studenten met een ondersteuningsbehoefte. Ze bieden waardevolle inzichten voor anderen die inclusie willen bevorderen in hun eigen organisatie.
To do's
Tips
Inspiratie

Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
Voorbeelden
In deze paragraaf beschrijven we de acties van de onderwijsinstellingen die worden opgepakt om de inclusie van studenten met een ondersteuningsbehoefte te verbeteren. We identificeren de stappen die we samen moeten zetten om te voldoen aan de verplichtingen van het VN-verdrag handicap en de toegang voor alle studenten te waarborgen. Dit omvat zowel structurele veranderingen, zoals het aanpassen van faciliteiten en processen, als het ontwikkelen van beleid en het bieden van trainingen.
Tips
Inspiratie
To do's
Activiteit
...
Activiteit
...

Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
Voorbeelden
In deze paragraaf delen we praktische tips gegeven voor instellingen die zich willen inzetten voor het bevorderen van inclusie. Dit gedeelte biedt aanbevelingen die instellingen direct kunnen implementeren in hun onderwijsbeleid en praktijk. De focus ligt op haalbare acties, zodat instellingen kunnen werken aan de structurele integratie van inclusie in hun organisatie.
Tips
Inspiratie
Tip 2
...
Tip 1
...
To do's


Inclusie-element
2. Leeromgeving en cultuur
Rapport Integraal werken aan studentenwelzijn (Stijn, programma Studentenwelzijn)
Onderzoek Stress en prestatiedruk bij mbo-studenten Als je door de bomen het bos niet meer ziet
Handreiking De onderwijsinstelling als SAFE SPACE, sociale veiligheid op het hbo/wo
Artikel criteria toegankelijkheid webcontent WCAG
Analyse inrichting digitale toegankelijkheid in het hoger onderwijs
Ervaringsverhaal van studentenplatform Hogeschool Utrecht
Ervaringsverhaal van studentenplatform Haagse Hogeschool
Ervaringsverhaal van studentenplatform Universiteit Utrecht
Handreiking Prestatiedruk en stress onder studenten in het hoger onderwijs
Onderzoek Universiteit Utrecht rondom fysieke toegankelijkheid rolstoelgebruikers
Handreiking Fysieke toegankelijkheid
Handreiking Studentenparticipatie voor inclusieve onderwijsaanpak
Handreiking Digitaal toegankelijk lesgeven, hoe pak je dat aan?
Good practice Digitale toegankelijkheid uit Ierland
Good practice Aanpak digitale toegankelijkheid RUG
Deze voorbeelden zijn niet uitputtend. Bekijk ook de andere publicaties, onderzoeken en tools.
Tips
In deze paragraaf delen we praktische documenten zoals handreikingen, infosheets, ervaringen van studenten en andere hulpmiddelen die jou als professional kunnen helpen bij het bevorderen van inclusie in het onderwijs. We hopen je met deze handvatten te inspireren om verder te bouwen aan een meer inclusieve leeromgeving, met oog voor studenten met een ondersteuningsbehoefte.
To do's
Voorbeelden